Kazakistan'da web hosting

Kazakistan'da hosting öncelikle yerel kitleye hizmet veren siteler için seçilir: ülke içine teslimat yapan internet mağazaları, şirket siteleri, çevrimiçi randevu sistemleri, eğitim projeleri. Kazakistan'a ihracat yapan, orada bayisi veya şubesi olan Türk şirketleri için de konu sık gündeme gelir. Lokasyonlar Almatı ve Astana'da toplanmıştır, Karağandı ve diğer şehirler daha seyrek görülür. Pazar Avrupa'dakinden küçüktür, bu yüzden paket sayısı daha az, panel ve yapılandırma seçenekleri daha sınırlıdır — buna karşılık ülke içindeki bir sunucu Kazakistanlı ziyaretçilere hem hız hem de yerel yasaya uyum sağlar.

Kişisel veri yasası ve yerelleştirme

Kazakistan Cumhuriyeti'nin «Kişisel Veriler ve Korunması Hakkında» Kanunu, vatandaşların kişisel verilerinin ülke topraklarında bulunan bir veritabanında saklanmasını şart koşar. Site Kazakistanlı müşterilerin adlarını, telefonlarını, teslimat adreslerini veya kimlik numaralarını (İİN) topluyorsa, bu verilerin bulunduğu veritabanı ülke içinde olmalıdır. Müşteri hesabı olan bir mağaza veya hizmet için bu şartı yerine getirmenin en kolay yolu, siteyi bütünüyle yerel bir firmada barındırmaktır.

• Form içermeyen bir tanıtım sitesi veya üyelik gerektirmeyen bir blog yerelleştirme kapsamına neredeyse girmez.
• Site hem Türkiye'ye hem Kazakistan'a hizmet veriyor ve iki ülkenin vatandaşlarından veri topluyorsa, iki tarafın kuralları birlikte uygulanır: Kazakistanlıların verileri Kazakistan'da tutulmalı, Türkiye'deki kişilerin verilerinin Kazakistan'daki bir sunucuya gitmesi ise KVKK'ya göre yurt dışına aktarım sayılır. Paylaşımlı hostingte böyle bir düzen kullanışsızdır, bu artık iki sunuculuk bir iştir.
• .kz ve .қаз uzantılı siteler, kayıt kurallarına göre Kazakistan'da bulunan donanım üzerinde çalışmalıdır. Ulusal alan adı alıyorsanız kuralların güncel hâlini kayıt firmasına sorun ve yerel bir hosting seçin.

Gecikme ve bağlantı

Ülke içinde Almatı veya Astana'daki bir sunucudan yanıt birkaç milisaniye ile birkaç on milisaniye arasında gelir; İstanbul'dan ise rotaya bağlı olarak genellikle 80–110 ms civarındadır. Yani Türkiye'deki bir kitle için Kazakistan'daki sunucu hem yerli hem Avrupa'daki sunuculardan yavaştır, Kazakistanlı kitle için ise herhangi bir yabancı sunucudan belirgin şekilde hızlıdır: trafik dış hatlara çıkmaz ve site onların yoğunluğuna daha az bağımlı kalır. Kitle karma ama ağırlık Türkiye'deyse, ana sunucuyu Türkiye'de veya Avrupa'da tutmak daha mantıklıdır.

Ülke içindeki mesafeyi de hesaba katın: Kazakistan büyüktür ve Almatı ile batı bölgeleri arasındaki gecikme yurt dışına giden bir rotayla kıyaslanabilir. Asıl alıcılarınız Atırav veya Aktöbe'deyse, sipariş vermeden önce firmaların test IP'lerini karşılaştırın.

Çoğu zaman site iki ülkeye hizmet verir, sahibi ise iki ayrı hosting tutmak istemez. Bu durumda ana sunucu kitlenin büyük kısmına yakın konur, görseller, stil dosyaları ve betikler ise iki bölgede de düğümü olan bir CDN üzerinden sunulur: ağır dosyalar en yakın noktadan yüklenir ve ana sunucuya olan gecikme farkı neredeyse hissedilmez. Kişisel veriler ise yine her ülkenin kurallarına göre saklanmalıdır, CDN bu sorunu çözmez.

Kazakistanlı firmada neleri kontrol etmeli

• Panel. Sık görülenler cPanel, ISPmanager ve Plesk'tir. Türkiye'de cPanel veya Plesk'e alıştıysanız bunları seçmek yeniden öğrenme ihtiyacını ortadan kaldırır; arayüzün ve desteğin hangi dillerde olduğunu da sorun.
• PHP ve CMS. PHP sürümlerini, bellek limitini ve gerekli eklentilerin varlığını kontrol edin. WooCommerce veya OpenCart üzerindeki büyük mağazalar için alt paketler çoğu zaman yetmez.
• SSL. Ücretsiz Let's Encrypt otomatik olarak verilmelidir. Ücretli sertifika yalnızca ödeme altyapısı veya şirket politikası bunu gerektirdiğinde lazımdır.
• E-posta. Saatlik gönderim limiti, SPF ve DKIM ayarı, kutu boyutu. Alıcılara toplu gönderimler için ayrı bir e-posta servisi daha iyidir.
• Yedekler. Yedeklerin Kazakistan'da tutulup tutulmadığı — veritabanında kişisel veri varsa bu önemlidir — ve bunları kendiniz geri yükleyip yükleyemeyeceğiniz.
• Belgeler. Kazakistan'daki şirketiniz veya şubeniz adına ödeme yapıyorsanız, yerel kurallara uygun sözleşme, fatura ve hizmet tutanağı önemlidir; Türkiye'deki şirketiniz adına ödüyorsanız faturanın muhasebenizde nasıl işleneceğini önceden netleştirin.

Ödeme

Yerel firmalar fiyatları tenge cinsinden belirler ve Kazakistan banka kartlarını, havaleleri ve fatura ile ödemeyi kabul eder; tablodaki fiyatlar kurla dönüştürülmüştür. Türkiye'den ödeme yapıyorsanız yurt dışı alışverişe açık bir Visa veya Mastercard kartı çoğu zaman işe yarar, ama bazı yerel firmalar yalnızca Kazakistan kartlarıyla veya yerel şirketlerden havaleyle çalışır. Sipariş öncesinde destek ekibine yerleşik olmayanlar için hangi ödeme yöntemlerinin açık olduğunu sorun ve bankanızın kur farkı ile yurt dışı işlem komisyonunu hesaba katın.

Ne zaman VPS'e geçmeli

Paylaşımlı hosting, site ortak limitler içinde kaldığı ve özel ayar gerektirmediği sürece uygundur. Mağazanın bir muhasebe veya ERP sistemiyle entegrasyona, kendi PHP sürümüne ya da Redis gibi hizmetlere ihtiyacı varsa, yük indirim sezonlarında artıyorsa veya yasaya uyum için erişim kontrollü ayrı bir veritabanı gerekiyorsa Kazakistan'da VPS seçeneğine geçmek yerindedir. Lokasyon ülke içinde kalır, ama sunucunun bakımı size ya da bir yöneticiye düşer. Yerelleştirme gerekmiyorsa ve kitle birkaç ülkeye dağılmışsa, seçenekleri Avrupa'da hosting derlemesinde karşılaştırın.