Hosting sağlayıcısının yargı yetkisi: neyi etkiler
Her sunucunun iki ülkesi vardır: veri merkezinin bulunduğu ülke ve sunucuyu kiralayan şirketin kayıtlı olduğu ülke. accsly.io kataloğuna göre (Kasım 2026) VPS sağlayıcılarının %15'inde bunlar farklı ülkelerdir. Birincisi ping'i ve verilerin saklanmasına ilişkin kuralları belirler, ikincisi ise sözleşmeye uygulanacak hukuku, uyuşmazlıkta yetkili mahkemeyi, muhasebe belgelerini ve verilerinizi hangi ülkenin makamlarının talep edebileceğini. Her birinin neyi değiştirdiğine bakalım.
Sağlayıcının yargı yetkisi, hosting şirketinin ve onun müşteriyle yaptığı sözleşmenin tabi olduğu ülke hukukudur. Bu, sunucunun durduğu yerle kolayca karıştırılır: Hollandalı bir marka Almanya'da, İngiliz bir şirket Moskova'da, Rus bir şirket de Kazakistan'da sunucu kiralayabilir. Aşağıda sağlayıcının nerede kayıtlı olduğunu nasıl öğreneceğinizi, bunun neyi etkilediğini ve ödemeden önce koşullarda neleri kontrol etmeniz gerektiğini bulacaksınız. Metin genel kuralları açıklar, bir avukatın görüşünün yerini tutmaz.
İki ülke: şirketin ve veri merkezinin
accsly.io kataloğunda paketin ülkesi her zaman sunucunun bulunduğu yerdir. Şirketin ülkesini ayrıca aramak gerekir: sözleşmede veya kullanım koşullarında, şirket bilgileri sayfasında, sitenin alt kısmında, faturada. Sağlayıcılar bunu her zaman belirtmez. accsly.io kataloğuna göre (Kasım 2026) 2.242 VPS sağlayıcısından 1.935'i (%86) tüzel kişiliğini belirtiyor, kayıt ülkesi 1.565'inde (%70) tespit edilebiliyor, ticaret sicil numarasını veya KDV numarasını ise 1.029'u (%46) yayımlıyor.
Her iki ülkenin de bilindiği 1.397 sağlayıcıdan 208'inde, yani %15'inde kayıt ülkesi, sunucularının bulunduğu ülkelerin hiçbiriyle örtüşmüyor. Daha da sık görülen durum, tek bir şirketin birkaç ülkede sunucu sunmasıdır: lokasyonu bilinen sağlayıcıların yarısında, 975'inde durum böyle. Sağlayıcılar en sık ABD'de (139), Birleşik Krallık'ta (136), Rusya'da (124), Almanya'da (75) ve Hindistan'da (63) kayıtlı.
Pratik kural basittir. Veri merkezinin ülkesi kullanıcılarınıza olan gecikmeyi ve verilerin fiziksel olarak nerede durduğunu belirler; bu konu Sunucu için ülke nasıl seçilir yazısında ele alınıyor. Şirketin ülkesi ise hukuki olan her şeyi belirler: sözleşme, mahkeme, vergiler, devlete karşı yükümlülükler. Sağlayıcı her iki ülkenin yasalarına tabidir: kayıtlı olduğu ülkenin ve donanımının çalıştığı ülkenin.
Sözleşmeye hangi hukuk uygulanır?
Uygulanacak hukuk kullanım koşullarında genellikle tek satırla yazılır: "sözleşme … hukukuna tabidir" ve "uyuşmazlıklar … mahkemelerinde görülür". Şirketler ve şahıs işletmeleri için bu seçim kural olarak bağlayıcıdır: koşulları kabul ederek sağlayıcının ülkesinin hukukuna ve mahkemesine razı olursunuz. Aylık bedeli küçük bir VPS için yurt dışında dava açmak neredeyse hiçbir zaman kârlı değildir; bu yüzden işletme için resmî hukuktan çok anlaşılır bir şikâyet süreci önemlidir: nereye yazılacağı, ne kadar sürede yanıt verildiği, paranın nasıl iade edildiği.
Bireysel müşterinin koruması daha geniştir. Türkiye'de 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un 26. maddesine göre tüketici sözleşmelerinde yapılan hukuk seçimi, tüketiciyi mutad meskeninin bulunduğu ülke hukukunun emredici kurallarının sağladığı asgari korumadan yoksun bırakamaz, örneğin sözleşme tüketicinin ülkesindeki bir teklif veya ilan üzerine kurulduysa. Hizmet yalnızca tüketicinin ülkesi dışında ifa edilecekse madde uygulanmaz, bu yüzden uzaktaki bir sunucu için sonuç her zaman açık değildir. 45. ve 47. maddeler ise tüketicinin kendi ülkesinde dava açma hakkını sözleşmeyle kaldırılamaz kılar. Rusya'da benzer kural Medeni Kanun'un 1212. maddesindedir (katalogda ruble fiyat veren sağlayıcı sayısı 161). Bunun para iadesinde nasıl işlediği Deneme süresi ve para iadesi yazısında anlatılıyor. Avrupa Birliği'nde tüketiciler için benzer bir kural geçerlidir; başka ülkelerde her şey yerel yasaya ve sağlayıcının koşullarına bağlıdır.
Resmî makamların veri talepleri
Her sağlayıcı kendi ülkesinin makamlarının yasal taleplerini, çoğu zaman da sunucunun bulunduğu ülkenin taleplerini yerine getirir. Bu işin olağan bir parçasıdır; önemli olan böyle yükümlülüklerin olup olmadığı değil, bunların ne olduğu ve sağlayıcının bunları nasıl bildirdiğidir.
- Rusya. Bilgi Kanunu'nun 10.2-1. maddesine göre Rusya'da faaliyet gösteren hosting sağlayıcıları Roskomnadzor'un siciline kaydedilir, müşterilerini hükümetin belirlediği usulle tanımlar ve soruşturma faaliyeti yürüten makamlarla iş birliğini sağlar. Bu yüzden Rus sağlayıcılar kayıt sırasında kimlik veya şirket bilgilerinin doğrulanmasını ister.
- Avrupa Birliği. 18 Ağustos 2026'dan itibaren 2023/1543 sayılı elektronik deliller tüzüğü uygulanıyor: bir AB ülkesinin mahkemesi veya savcılığı, AB'de hizmet veren bir sağlayıcıdan, sağlayıcı birliğin başka bir ülkesinde kayıtlı olsa bile, verileri doğrudan talep edebilir.
- ABD. Amerikan şirketi CLOUD Act uyarınca, sunucu ülke dışında olsa bile verileri ABD makamlarının talebi üzerine vermekle yükümlüdür. Bunun Avrupa kurallarıyla ilişkisini Avrupa Veri Koruma Kurulu ve Avrupa Veri Koruma Denetçisi incelemiştir.
- Türkiye. Barındırma hizmeti verenlerin, kanundaki adıyla yer sağlayıcıların yükümlülükleri 5651 sayılı Kanun'da düzenlenir.
Seçim için çıkan sonuç şudur: sunucudaki veriler en az iki hukuk düzenine tabidir ve "şirket — veri merkezi — destek ekibi" zincirinde ne kadar çok ülke varsa, onlara o kadar çok kural uygulanır. Başkalarının kişisel verilerini saklıyorsanız bunu kendi belgelerinizde hesaba katmanız gerekir: 152-FZ ve hosting ile GDPR ve hosting seçimi yazılarına bakın. Sağlayıcının koşullarında, makamların taleplerini nasıl işlediğini ve yasanın izin verdiği durumlarda müşteriyi bilgilendirip bilgilendirmediğini anlatan bölümü bulmakta fayda var.
Ödeme ve kısıtlamalar
Şirketin ülkesi ödeme tarafını da belirler. Sağlayıcı kendi ülkesinin bankaları ve ödeme sistemleriyle çalışır, o ülkenin yaptırım ve döviz rejimine uyar. Pratikte bu, farklı sağlayıcıların hangi ülkelerden müşteri kabul ettiği ve hangi kartların ve ödeme yöntemlerinin kullanılabildiği konusunda farklı kuralları olduğu anlamına gelir. Örneğin katalogdaki 271 sağlayıcı Rusya'dan müşteri kabul ettiğini açıkça yazıyor; diğer ülkeler için de durum sağlayıcıdan sağlayıcıya değişir. Koşullarda sizin ülkeniz hakkında bir şey yoksa destek ekibine ödemeden önce sorun, sonra değil.
Kısıtlamalar yasalarla ve ödeme sistemlerinin kurallarıyla birlikte değişir; bu yüzden önemli bir proje için yedeği başka bir sağlayıcıda ve başka bir yargı alanında tutun: böylece bir şirketteki kural değişikliği işinizi durdurmaz. Yedeklerin nasıl kurulacağı VPS yedekleri yazısında anlatılıyor. Kayıt sırasında da gerçek bilgilerinizi verin: bilgiler uyuşmazsa sağlayıcı kendi koşullarına göre hesabı askıya alabilir.
Faturalar, KDV ve belgeler
Şirketler ve şahıs işletmeleri için sağlayıcının yargı alanı, muhasebenin hangi belgeleri alacağını belirler.
- Türkiye'deki sağlayıcı Türk lirası üzerinden, KDV'yi göstererek fatura keser; mükellefseniz bu KDV'yi indirim konusu yapabilirsiniz.
- Yabancı sağlayıcı kendi ülkesinin kurallarına göre bir invoice düzenler. Türkiye'de 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 9. maddesine göre, Türkiye'de yerleşik olmayan bir şirketin KDV mükellefi olmayan kişilere elektronik ortamda sunduğu hizmetlerin KDV'sini hizmeti sunan şirket beyan edip öder. Hizmeti KDV mükellefi bir şirket alıyorsa vergiyi genellikle sorumlu sıfatıyla kendisi beyan eder. Rusya'daki alıcılar için benzer kural Vergi Kanunu'nun 174.2. maddesindedir.
- AB içinde KDV numarası olan bir şirket, Avrupalı sağlayıcıdan genellikle ters ibraz (reverse charge) usulüyle vergisiz fatura alır, bireysel müşteri ise kendi ülkesinin KDV'sini öder.
Vergi ve para birimi yüzünden iki sağlayıcıda aynı görünen fiyat beşte bir ya da daha fazla farklı olabilir. Bunu hesaba katarak nasıl karşılaştırılacağı VPS fiyatları nasıl karşılaştırılır yazısında anlatılıyor; şirketlere faturayla ödeme sunan paketler faturayla VPS seçkisinde, yabancı kartla ödenebilenler ise yabancı kartla ödemeli VPS seçkisinde toplanmış.
Ödemeden önce neler kontrol edilmeli?
- şirketin tam unvanı, ülkesi ve sicil numarası: yalnızca sitenin alt kısmında değil, kullanım koşullarında veya şirket bilgileri sayfasında;
- seçtiğiniz paket için veri merkezinin ülkesi ve şehri, sağlayıcının kendi yedeklerinin nerede tutulduğu;
- sözleşmeye uygulanacak hukuk ve uyuşmazlıklarda yetkili mahkeme, şikâyet süreci ve yanıt süreleri;
- para iadesi ve hesabın kapatılması koşulları, sağlayıcının kendi kararıyla kapatma dahil;
- hangi belgeleri alacağınız: fatura veya invoice, KDV'nin dahil olup olmadığı;
- sizin ülkenizden müşteri kabul edilip edilmediği ve hangi yöntemlerle ödeme yapılabildiği;
- kişisel veri işliyorsanız, makamların talepleriyle ilgili bir bölüm ve veri işleme sözleşmesi olup olmadığı.
Sağlayıcının tüzel kişiliğini hiç belirtmemesi her zaman kötü hizmetin işareti değildir, ama bir uyuşmazlıkta kime başvuracağınızın belirsiz olduğu anlamına gelir. İş projesi için alınan bir sunucuda bu koşulu da fiyat ve ping kadar ciddiye almak gerekir.