Floating IP ve yük dengeleyici: ne zaman gerekir
Floating IP ve yük dengeleyici, tek sunucu artık yetmediğinde gerekir: ya güvenilirlik ya da güç açısından. İki araç da yalnızca iki ve daha fazla sunucuyla çalışır. Aşağıda farklarını, hangi kesintiyi ortadan kaldırdıklarını, uygulamada neyin değişmesi gerektiğini ve accsly kataloğundaki sağlayıcılarda ne kadar tuttuklarını bulacaksınız.
Kısa cevap. Floating IP, saniyeler içinde bir sunucudan diğerine aktarılabilen bir adrestir. Ana sunucu arızalandığında trafiğin DNS değiştirmeden yedek sunucuya geçmesi için kullanılır. Yük dengeleyici (load balancer) istekleri birkaç sunucu arasında dağıtır ve bozulan sunucuya istek göndermeyi bırakır. Tek sunucunun gücü yetmediğinde veya sunucular sırayla güncellendiğinde gerekir. Tek VPS'te çalışan bir sitenin ikisine de ihtiyacı yoktur: onun için yedekler ve izleme daha önemlidir.
Hangi kesintiyi ortadan kaldırırlar
Sağlayıcılar en sık %99,9 erişilebilirlik vaat eder. Bu, ayda 43 dakikaya kadar kesinti demektir ve bu kesinti, sağlayıcının sunucunuzu onardığı veya taşıdığı süredir. Floating IP ve yük dengeleyici bu süreyi saniyelere indirir, ama yalnızca işi devralmaya hazır ikinci bir sunucu varsa. Sağlayıcının gerçekte neyi garanti ettiği ve erişilebilirliğin nasıl hesaplandığı hostingde SLA ve uptime yazısında anlatılıyor.
Bir saatlik kesintinin size kaça mal olduğunu hesaplayın. Bir e-ticaret sitesi bir saatte ikinci sunucunun aylık fiyatından fazlasını kaybediyorsa yedeklilik kendini amorti eder. Site bir tanıtım sayfasıysa yedek ve çökme bildirimi yeterlidir: sunucu izleme.
Floating IP
Sıradan bir adres tek bir sunucuya sıkı sıkıya bağlıdır. Floating IP ise (sağlayıcıya göre floating, reserved, failover veya elastic IP diye adlandırılır) ayrıca verilir ve panel ya da API üzerinden bir sunucuya atanır. Sunucuyu kapatmadan başka bir sunucuya atanabilir ve birkaç saniye içinde trafik diğer makineye gitmeye başlar. Bu sırada DNS değişmez, bu yüzden internet sağlayıcılarının önbellekleri sorun yaratmaz.
Bilmeniz gereken kısıtlar:
- Yalnızca tek bir sağlayıcıda çalışır, çoğu zaman da yalnızca tek bir veri merkezi veya bölge içinde. Örneğin Hetzner'de belgelere göre sunucu, floating IP ile aynı ağ bölgesinde olmalıdır. Böyle bir adres veri merkezinin tamamını etkileyen bir arızadan korumaz.
- Adresin sunucunun işletim sisteminde tanımlanması gerekir. Sağlayıcı trafiği makineye yönlendirir, ama onu kabul etmesi gereken sunucunun kendisidir: adres iki sunucunun da ağ ayarlarına eklenir.
- Geçiş otomatik yapılmalıdır. Bunu genellikle keepalived üstlenir: iki sunucu VRRP protokolüyle birbirini denetler ve ana sunucu arızalandığında yedek sunucu sağlayıcının API'sini çağırıp adresi devralır. Bulut ağlarında keepalived, sunucuların birbirine doğrudan adresleriyle bağlandığı unicast modunda yapılandırılır.
Floating IP genellikle ek bir IPv4 kadar tutar. accsly kataloğunda 14 Kasım 2026 itibarıyla sağlayıcıların sayfalarından nasıl kaydedildiği:
| Sağlayıcı | Adı | Aylık fiyat |
|---|---|---|
| REG.RU | genel (public) floating IP | 187,38 ₽ (saatte 0,26 ₽) |
| Fotbo | Floating IP | KDV hariç 1,50 € |
| Cherry Servers | Floating IP | 2 €'dan başlayan |
| RareCloud | Reserved IP | 2 € |
| TransIP | OpenStack bulutunda floating IPv4 | 2,77 € |
| efect.ro | Floating IP | 3 € |
| netuy.net | floating IPv4 | 1,31 $ |
| Lunanode | floating IP | 1 $ |
| Host Techno | failover IP | 3 $ |
Karşılaştırma için: katalogdaki sağlayıcılarda sıradan bir ek IPv4, piyasanın ortasında, sağlayıcının para birimine göre ayda 150 ₽, 2 € veya 3 $ tutuyor. IPv4 adreslerinin neden para ettiği sunucuda IPv4 ve IPv6 yazısında.
Yük dengeleyici
Yük dengeleyici tüm istekleri karşılar ve onları uygulamayı çalıştıran birkaç sunucuya dağıtır. Sunucuların ayakta olup olmadığını düzenli olarak kontrol eder ve yanıt vermeyenleri dağıtımdan çıkarır. Bu üç şey sağlar: tek bir sunucudan daha fazla güç, sunuculardan birinin arızasını atlatma ve kesintisiz güncelleme — sunucular dağıtımdan teker teker çıkarılıp güncellenir.
Yük dengeleyicinin iki türü vardır. Sağlayıcının hazır yük dengeleyicisi, adresi ve ayarları panelde olan bir hizmettir: accsly kataloğunda fiyatı örneğin Fotbo'da (KDV hariç ayda 7,80 €) ve MojoHost'ta (ayda 10 $) kayıtlı. Kendi yük dengeleyiciniz ise nginx veya HAProxy çalıştıran ayrı bir VPS'tir. Daha ucuz ve esnektir, ama kendisi tek hata noktası (single point of failure) olur. Bu yüzden iki yük dengeleyici kurulur ve aralarındaki geçişi floating IP yapar — bu yazıdaki iki aracın birlikte kullanıldığı klasik düzen.
Kendiniz kuruyorsanız programlar arasındaki farkı hesaba katın. Ücretsiz nginx, bir sunucunun çöktüğünü yalnızca ziyaretçilerin başarısız istekleri üzerinden öğrenir: belgelere göre tek bir hatadan sonra sunucu 10 saniyeliğine dağıtımdan çıkarılır, düzenli kontroller ise yalnızca ücretli sürümde vardır. HAProxy, ziyaretçi bir sunucuya düşmeden önce sunucuları kendisi düzenli olarak kontrol edebilir.
Uygulamanın neleri karşılaması gerekir
Uygulama tek sunucuya göre tasarlandıysa yük dengeleyici işe yaramaz. İkinci sunucuyu kurmadan önce şunları kontrol edin:
- Oturumlar diskteki dosyalarda değil, Redis'te veya veritabanında tutulmalı. Aksi takdirde istek başka bir sunucuya düştüğünde kullanıcı hesabından atılır.
- Yüklenen dosyalar tek bir sunucunun diskinde değil, örneğin nesne depolama gibi ortak bir depolamada durmalı.
- Veritabanı tüm uygulama sunucuları için tek olmalı ya da replikasyon kurulmuş olmalı. Veritabanlarının VPS'te nasıl işlediği VPS'te PostgreSQL ve MySQL yazısında.
- Zamanlanmış görevler yalnızca tek bir sunucuda çalışmalı, yoksa e-postalar ve raporlar iki kez gider.
- Ziyaretçinin gerçek adresini uygulama, bağlantının adresinden değil, yük dengeleyicinin ilettiği başlıktan almalı. Aksi takdirde loglar, IP'ye dayalı kısıtlamalar ve parola deneme saldırılarına karşı koruma yalnızca yük dengeleyicinin adresini görür.
Peki sadece DNS'i değiştirsek?
Bir alan adına birden fazla A kaydı (DNS round robin) ziyaretçileri sunucular arasında dağıtır, ama çöken sunucuyu devreden çıkarmaz: ziyaretçilerin bir kısmı ölü adrese gitmeye devam eder. Arıza durumunda DNS üzerinden geçiş işe yarar, ama yavaştır: TTL 60 saniye olsa bile bazı programlar eski adresi daha uzun tutar. Buna karşılık DNS, üç yöntem içinde trafiği farklı sağlayıcılar ve veri merkezleri arasında aktarabilen tek yöntemdir. Sağlayıcılar arasında DNS ile kesintisiz taşınmanın nasıl yapıldığı VPS'i başka bir sağlayıcıya taşımak yazısında anlatılıyor.
Hangisini seçmeli
| Durum | Ne gerekir |
|---|---|
| Tek site, birkaç on dakikalık kesinti tolere edilebilir | Bunların hiçbiri. Yedekler, izleme, güncellemeden önce snapshot |
| Kesinti pahalı, ama yükü tek sunucu kaldırıyor | Yedek sunucu ve keepalived ile floating IP |
| Tek sunucunun gücü yetmiyor | Yük dengeleyici ve iki ya da daha fazla uygulama sunucusu |
| Hem güç hem güvenilirlik gerekiyor | Sağlayıcının hazır yük dengeleyicisi veya floating IP ile iki kendi yük dengeleyiciniz |
| Bütün bir veri merkezinin arızasını atlatmak gerekiyor | Farklı veri merkezlerinde sunucular ve DNS üzerinden geçiş |
Floating IP'ler ve hazır yük dengeleyiciler çoğunlukla kaynakları API üzerinden yönetmeye izin veren bulut sağlayıcılarında bulunur; seçkiler: API ile yönetilen VPS ve saatlik ücretlendirmeli VPS. Bulutun sıradan VPS'ten farkı bulut sunucu mu, VPS mi yazısında anlatılıyor.
Sağlayıcıya ne sorulmalı
- Floating IP var mı ve hangi sınırlar içinde yeniden atanabiliyor: tek bir veri merkezinde mi, veri merkezleri arasında mı?
- Adres API üzerinden yeniden atanabiliyor mu ve bu ne kadar sürüyor?
- Hazır yük dengeleyici var mı, ne kadar tutuyor, sunucuları kontrol ediyor mu ve TLS sertifikalarını kabul ediyor mu?
- Yük dengeleyicinin sunuculara internet üzerinden değil de doğrudan ulaşması için sunucular arasında ücretsiz özel ağ var mı?